Mail de redactieMail de redactie

Snel naar

Rondom het klaslokaal

Dit voorwoord schrijf ik in de trein, een grijze...

USAgenda 2017-2018

Een overzicht van de leerlingactiviteiten dit...

Nieuw redactielid

De huidige leerling-redactieleden doen dit jaar...

Ideeën welkom bij de medezeggenschapsraad

In de gemeenschappelijke medezeggenschapsraad...

Genomineerde roman van docente Nynke Smits

Dit jaar verscheen bij Primavera Pers de historische...

Plusklassen 2016-2017

Afgelopen jaar konden leerlingen in de onderbouw...

Romereis twee-punt-nul

De Romereis is al jaren onderdeel van het Stedelijk...

Jodelende dodo’s op Socrates

Klas 1A en 1C vielen dit jaar in de prijzen tijdens...

Interview raad van toezicht

De beide rectoren van Athena en Socrates vormen...

Toetsen

Een wervelwind van brugklassers waait door de...

-- Oproepen en mededelingen --

‘Falen is in de wetenschap de norm. Dat zou je niet accepteren van een fietsenmaker'

Gepubliceerd op 07-12-2014

Vincent Icke is niet alleen bekend als sterrenkundige, maar ook door zijn werk als kunstenaar en door zijn optredens in de media. Hij probeert moeilijke zaken uit de wetenschap op een heldere manier uit te leggen. Tijdens het interview door Jip Damen (16) en Sander van Oostrom (18) van het Stedelijk Gymnasium bewijst Icke zijn eigen uitspraak: dat hij jong blijft door slimme vragen van studenten. Het doorgeven van kennis is voor hem een van de belangrijkste zaken in de wetenschap.

 

Wat houdt u bezig in de wetenschap?

“In de wetenschap gaat het om onderzoek. Er wordt vaak gedacht dat wetenschap draait om kennis, maar kennis is minder interessant. Je moet kennis hebben om te weten hoe je verder kan komen, maar in de wetenschap gaat het om onderzoek.”
 
Hoe doet u onderzoek?
“Onderzoek wordt niet gedreven door nieuwsgierigheid, maar door opmerkzaamheid. Als het zou gaan om ‘ik zie, ik zie, wat jij niet ziet’, dan wint de grootste telescoop of de beste  deeltjesversneller. Dat is flauw. Allicht dat ik dan meer zie dan jij. Het gaat om ‘ik zie, ik zie, wat jij ook ziet, maar ik zie het anders, of ik zie het beter, of in een breder verband, of zonder de ruis’. Je moet door de dingen heen kunnen kijken. Er wordt vaak gedacht dat een ontdekking in de wetenschap iets is als een onbekend eiland ontdekken. Dat is onzin: dat eiland is er al lang. Maar een ontdekking in de natuurwetenschap is er nog niet, die moet je maken.”
 
Wat probeert u over te dragen aan studenten?
“Als je voor de klas staat, wil je meer dan alleen het bekende overbrengen. Dat kan een student zelf wel opzoeken. Je wilt een besef van het onbekende overbrengen: wat weten wij nog niet? Wat je niet weet, kan je ook niet uitleggen. Maar je kunt wel uitleggen waar in ons vak de blinde vlekken zitten, waar nog iets zou kunnen zijn.
Wat vaak vergeten wordt, en wat voor docenten belangrijk is, is dat je ook wat terugkrijgt van je studenten. Je krijgt vragen, en daar moet je iets mee doen. Dat maakt je scherper.”
 
Wat betekent de wetenschapper voor de maatschappij?
“De maatschappelijke functie van de wetenschapper ligt op een paar vlakken. Het is het doorgeven van kennis en het samenvatten van kennis. Daarnaast zijn er de toepassingen van wetenschappelijke kennis. Er is eigenlijk geen feit dat geen toepassing heeft. Alle feiten zijn toepasbaar. Het grappige is: maatschappelijk wordt dat in eerste instantie vaak niet gezien.”
 
Kunt u een voorbeeld geven?
“Laat ik een voorbeeld nemen buiten mijn eigen vakgebied. Als je nu een kapotte lever hebt, en je hebt geluk, dan kun je naar het ziekenhuis voor een levertransplantatie. Waarschijnlijk zal het binnen jullie levensduur nog voorkomen, dat deze tijd gezien zal worden als een heroïsche fase in de medische wetenschap. Want: in een cel van je lichaam zit in dat DNA precies de code die nodig is om een nieuwe lever te maken. We weten nog niet hoe het moet, maar we weten dat het kan. Hoe weten we dat het kan? Mijn lichaam heeft het immers al gedaan, vóór mijn geboorte. Dat probleem wordt dus ooit opgelost. En zover vooruit kijken, dat is een van de taken van de wetenschap. Een andere maatschappelijke functie van de wetenschap is om mensen bij de les te houden, zorgen dat ze zich niet laten verleiden door schadelijke ideeën.”
 
En mislukt het nooit?
“Lastig voor de maatschappelijke rol van de wetenschap is dat het voornaamste product van de natuurwetenschap de mislukking is. Het gaat bijna nooit goed. Die waarnemingen, de proeven, de berekeningen, dat is mooi, maar bijna nooit komt daar iets uit. Dan kan je zeggen: ‘Waar betalen we die gozer dan voor?’ Wel, we betalen voor die ene keer dat het wél goed gaat. Falen is bij ons de norm. Dat zou je niet accepteren van een fietsenmaker, maar in de wetenschap werkt dat zo.”
 
Vallen wetenschap en kunst ergens samen?
“Eigenlijk is iedere wetenschapper een beetje kunstenaar in die zin dat een wetenschappelijk resultaat is gebaseerd op een schepping. Tegen promovendi en studenten zeg ik ook altijd: ‘Denk niet te snel dat iets niet kan.’ Vandaar dat voor iemand als ik wiskunde zo boeiend is. Wiskunde is niet gegeven door de God Archimedes. Wiskunde is gemaakt. Als je het bedacht hebt, bestaat het. In dat opzicht is wiskunde vergelijkbaar met een roman schrijven, of een gedicht. In de natuurkunde en in de kunst is dat iets soortgelijks. Je bedenkt het, dus het bestaat. Maar er is een verschil: als ik een theorie of een schilderij bedacht heb, bestaan ze. Maar in de natuurwetenschap is het niet genoeg om te zeggen: dat bestaat in mijn hoofd. Ik moet wat er in mijn hoofd bestaat, vergelijken met wat er buiten bestaat. En als wat ik bedacht heb niet bestaat in het heelal, dan is het alleen een leuk bedenksel, maar het is niet echt. Dat is in de kunst natuurlijk volstrekt anders.”
 
U maakt een jonge indruk – hoe denkt u dat dat komt?
“Veel van mijn collega's, en ikzelf ook, gedragen zich jonger en zien er jonger uit dan hun leeftijd. Het kan een selectie-effect zijn. Als je in dit vak wilt werken, moet je echt een snoei-goeie gezondheid hebben, want het is topsport. Door constant bezig zijn met vernieuwing en verandering en je je niet uit het veld laten slaan door dingen die je niet begrijpt of die onmogelijk lijken, blijf je ook geestelijk lenig. En de wisselwerking met jonge studenten houd je kwiek. Er is heel weinig zo goed voor je gezondheid als een hele scherpe vraag van een goede student tijdens een college.”
 
Wat is uw identiteit?
“Identiteit is een beetje lastig, want mensen zitten ingewikkeld in elkaar. Ik zou het misschien heel kort kunnen samenvatten door wat ik altijd onderaan dingen schrijf die ik publiceer: Vincent Icke is astrofysicus, beeldend kunstenaar en publicist én vader.”
 
Dit is een ingekorte versie van het interview met Vincent Icke dat Sander en Jip maakten in schooljaar 2013/2014 in het kader van een schoolopdracht. 
 
Redactie: Afra Peetoom
 
Portretfoto Vincent Icke: Astrid Koppers