Mail de redactieMail de redactie

Snel naar

Rondom het klaslokaal

Dit voorwoord schrijf ik in de trein, een grijze...

USAgenda 2017-2018

Een overzicht van de leerlingactiviteiten dit...

Nieuw redactielid

De huidige leerling-redactieleden doen dit jaar...

Ideeën welkom bij de medezeggenschapsraad

In de gemeenschappelijke medezeggenschapsraad...

Genomineerde roman van docente Nynke Smits

Dit jaar verscheen bij Primavera Pers de historische...

Plusklassen 2016-2017

Afgelopen jaar konden leerlingen in de onderbouw...

Romereis twee-punt-nul

De Romereis is al jaren onderdeel van het Stedelijk...

Jodelende dodo’s op Socrates

Klas 1A en 1C vielen dit jaar in de prijzen tijdens...

Interview raad van toezicht

De beide rectoren van Athena en Socrates vormen...

Toetsen

Een wervelwind van brugklassers waait door de...

-- Oproepen en mededelingen --

 

 

 

Quantumboeken

Gepubliceerd op 17-06-2015

Tips voor kenners en leken

door Hans van Bemmel

 

In het nieuwe examenprogramma voor natuurkunde is ‘Quantumwereld’ opgenomen. Daar ben ik heel blij mee. Dat is namelijk niet alleen een fascinerende wereld van heel kleine deeltjes, maar ook een wereld met heel veel toepassingen die je in het dagelijks leven tegenkomt.

 

Ik zal straks om mij heen kijken in mijn studeerkamer en boeken kiezen die dit laten zien. Dat is waar ik iedereen van wil overtuigen, dat quantummechanica niet zo vreemd en abstract is als veel natuurkundigen hebben beweerd en niet zo zweverig als veel niet-natuurkundigen denken. Hartstikke concreet is het.

 

Ga ik nu tegen de grote natuurkundigen in die worstelden met de interpretatie van de quantummechanica? Bijvoorbeeld tegen Einstein, die de gedachte niet wilde accepteren dat toevalsprocessen een grote rol spelen op microscopische schaal? Niet echt, ik zeg alleen dat het nu anders is dan vroeger. 80 jaar geleden kon je nog wel denken dat het vooral om gedachtespinsels en wiskundige constructies ging, maar nu wordt quantummechanica toegepast in lasers, lampen, camera’s, chips.

 

Tips

Ik heb twee soorten tips: voor mensen die helemaal niet in een natuurkundige richting zijn geschoold en voor hen die dat wel zijn. Voor de laatste groep raad ik aan: S.M. Lindsay, Introduction to nanoscience (ISBN 978-019-954421-9). Aan de titel zie je al dat het perspectief modern is: de quantummechanica wordt uitgelegd als gereedschap om bijvoorbeeld elektronenmicroscopen, scanning tunneling microscopen en fluorescentie te kunnen begrijpen. Verder is als inleiding op de geschiedenis van de ideeën dit boekje prettig: David Lindley, Uncertainty, Einstein, Heisenberg, Bohr and the struggle for the soul of science (ISBN 975-1-4000-7996-4).

 

Omslag Echt QuantumOok handig voor natuurkundig geschoolden is dat alle modules die worden gebruikt bij scholen die proefdraaiden met het nieuwe examenprogramma, beschikbaar zijn op http://www.natuurkunde.nl/artikelen/2320/nina-lesmaterialen. De hele collectie voorbeeldmodulen Nieuwe Natuurkunde – voor havo en vwo – is vanuit deze website te downloaden. Ik ben auteur van de modulen ‘Materialen’ (voor 4 havo) en ‘Natuurwetten en Modellen’ en ‘Quantumwereld’ (beide voor 6 vwo). Als je vroeger natuurkunde hebt gehad op school, is het vast leuk om te zien hoe ook andere nieuwe onderwerpen zoals biofysica en sterrenkunde een rol hebben gekregen.

 

Voor de niet-natuurkundig geschoolden zijn er stapels populairwetenschappelijke boeken over quantummechanica. Een aanrader is het recente boek van Van Calmthout: Echt quantum (ISBN 9789088030628). Ook in zijn stukken in de Volkskrant laat Van Calmthout zien dat de quantumwereld overal om ons heen te zien is.

 

 

Naschrift Hans van Bemmel over spelling

Het boek van Van Calmthout heet echt ‘Echt quantum’. Redacties willen nog weleens zeggen dat je ‘kwantummechanica’ dient te schrijven, omdat dat in het Groene Boekje staat. Dat staat daar inderdaad, maar dat vind ik niet terecht. Natuurkundigen schrijven dit woord liever met qu. Zij willen geen associatie met bulkhoeveelheden en kortingen bij een tapijtgroothandel, zij hebben een beter gevoel bij qu. Van mijn echtgenote, die taalwetenschap heeft gestudeerd, mag ik dit schrijven, omdat zij vindt dat beroepsgroepen recht hebben op hun eigen jargon. Het Nederlands Tijdschrift voor Natuurkunde schrijft quantum, de kwaliteitskranten ook. Het officiële examenprogramma heeft het over ‘Quantumwereld’. Dus ik hoop dat de geachte redactie van Pro Parentibus mij dit ook toestaat. Als er boven dit stukje ‘quantumboeken’ staat, zijn we er uit gekomen.

 

 

Naschrift Redactie over spelling:

Geen quaad woord over natuurkundigen en taalwetenschappers natuurlijk, maar als alle beroepsgroepen er een eigen spelling op na gaan houden leidt dat wel weer tot de onverquikkelijke ivoren torens, die wij toch liever quijt dan rijk zijn.